Publication:

Bannawag - 2021-05-01

Data:

Maagasan Kadi Pay ni Apo Daga?

Contents

Ni ABERCIO VALDEZ ROTOR, Ph.D.

ITI panangagas ken ni Apo Daga, dagitoy ti pakaseknan a nasken a sarangten ken risuten: *Ti panagbalbaliw ti aglawlaw gapu iti tao, nangparnuay kadagiti nadumaduma a sakit. Saan ita a balanse ti relasion ti Tao ken ti Nakaparsuaan nga isu ti tulbek ti naimbag a salun-at. * Ania ken yanna ti makunkuna a Naimbag a Biag? Agbalbaliwen ti panagkita iti daytoy manipud nagbalin nga industrial ti agrikultural nga ekonomia. *Kaipapananen ti Naimbag a Biag ti kinabarayuboy. Kayat ti tao ti agsobsobra ngem iti no ania laeng ti masapulna. Kayat a sobra nga agbalin met a basura. *Ti populasion ti lubong ket 7.9 bilion. Manayonan iti maysa a bilion iti nakurang pay a 10 a tawen. Daytoy idadakkel ti populasion ti kangrunaan a makaigapu iti panagrigat ti sangatawan. *Kasla agtubo nga uong dagiti siudad, a paglilinnetletan ti 10 aginggiti a 20 a milion a katao. Dagitoy met ti mangparnuay kadagiti mailanglangi a komunidad. *Pannakapukaw ti natural nga aglawlaw a kaipapanan ti pannakapukaw ti produksion, talon ken atap a biag. Ti pannakadadael dagiti ekosistema kaipapanan ti pannakadadael dagiti dan-aw, karayan, bakir, kadilian, kapanagan, kdp. Saan a maisubli dagiti madadael nga ekosistema. *Agpeggad dagiti nabiag (species), kaaduanna ti naungawen ket ngarud immileten ti biodibersidad. Agbatay ti salun-at ti tao iti komplikado a panagkakanaig ti sibibiag a lubong. Awan ti natalged a lugar iti kinaabusado ti tao. *Dagiti atap a nabiag, addan kadagiti pagtaengan a mangyak-akar met kadagiti pakaigapuan ti sakit kas iti alerdyi, kdp. *Ti “naimbag a biag” ti nangipaay iti sobra a kinalukmeg. Minilion a tattao iti sangalubongan ti sobra ti kinalukmegna. *Ti panagbara ti lubong ti nangpakiro iti klima ken nangbaliw iti rupa ti lubong. *Ti globalisasion ti yan dagiti kangrunaan nga aspekto ti aktibidad ti tao—panaglilinnako, komersio, industria, agrikultura, arte, edukasion, siensia ken teknolohia, politika, relihion, ken kapadada. *Panaglalaok dagiti puli. Mabalin nga ipaay dagiti patneng a puli ti kinatibker kadagiti sakit. Ti adatna, immingpis metten dagiti kameng ti patneng a puli. *Ti moderno a medisina ti nangikabassit iti matay ken nangpaatiddag iti biag. Nangrisut iti problema iti kinabaog. Binaliwanna ti ebolusion a mangibelleng koma kadagiti adda pagkuranganna. *Ti agdama a Green Revolution, linuktanna dagiti saan a kadawyan a panagparnuay. Inadaptarna ti genetic engineering a nangparnuay kadagiti GMO a nangipaay met kadatayo kadagiti and genetically modified foods a kaaduanna a mainanaig dagitoy iti pannakadadael ti salun-at. *Agkaykaysa koma dagiti pagilian iti pananglabanda kadagiti angol a kas iti HIV-AIDS, SARS, dengue, hepatitis, bird flu, swine flu, ken iti daytoy COVID-19. *Panangsukisok iti kaunggan ti taaw ken iti law-ang para iti panagtultuloy ti sangatawan no bilang maungaw ti Daga.—O

Images:

© PressReader. All rights reserved.