Publication:

Bannawag - 2021-05-01

Data:

Dear Doc

Contents

Da DR. GENERALDO D. MAYLEM ken DRA. LORNALYN C. COLOMA-MAYLEM

TULOY ti sungbat iti surat ni Manang Violy, maysa nga agtagtagilako iti maysa a merkado publiko iti Ilocos Norte. Damdamagenna no ania ti pagsayaatan ti panagpabakuna a para iti COVID-19, ken no kalpasan ti panagpabakuna, kayatna kadi a sawen a natalgeden a makipulapol? Dinakamattayo iti napalabas a bilang no asino dagiti agpeggad iti coronavirus. Ita, ania ti pannaripato wenno agas a para iti COVID-19? Kinapudnona, awan ti maymaysa ken nasamay a pannaripato wenno agas a para iti coronavirus disease 2019 (COVID-19). Ngarud, ti pannakaagas ti COVID-19 ket supportive care (agsisinnuportar a pannaripato wenno adu a kita ti pannaripato nga agtitinnulong) a pakairamanan ti pannaripato wenno agas a pangpaksiat kadagiti sintoma, fluid therapy, pannakaipaay ti oksiheno iti marigatan nga umanges a pasiente ken agas wenno ramit a mangsuportar kadagiti dadduma pay nga apektado a napateg a lalaem wenno paset ti bagi. Maala kadi ti sakit manipud iti tao nga awanan kadagiti sintoma? Adayo ti pannakaala iti COVID-19 manipud iti tao nga awanan kadagiti sintoma. Laglagipen a maiwaras ti COVID-19 babaen ti ania man nga ipugso ti impektado a tao. Ngarud, no saan nga aguyek wenno agbaeng wenno agipugso iti droplets babaen ti ngiwat ti impektado a tao, posible a saan a makayakar. Kaaduan ketdi a naimpektaran ket nalag-an laeng dagiti sintoma a marikriknada. Husto daytoy kadagiti un-unana a paset ti sakit wenno pannakaakar. Posible ngarud ti pannakaala iti COVID-19 iti tao nga impektado a naguyek uray no ‘saan unay’ a masakit wenno awan marikriknana a madi iti bagina. Apay a napateg ti bakuna? Ti bakuna ket natalged ken nasamay a wagas a manglapped iti sakit ken mangisalakan iti biag—nangruna kadagitoy a tiempo. Addan dagiti bakuna a mangsalaknib iti tao kontra iti di nababbaba ngem 20 a nadumaduma a sakit a kas iti diphtheria, tetanus, pertussis, trangkaso, ken kamuras. Sangsangkamaysa dagitoy a bakuna a mangisalsalakan iti biag ti agtallo a milion a tattao iti kada tawen. No mabakunaan ti maysa a tao, saan laeng a ti bagina ti salsalaknibanna no di pay ket dagiti adda iti aglawlawna. Adda dagiti tattao, kas kadagiti grabe ti sakitda, a maibalakad a saanda a mabakbakunaan (adda dagiti bakuna a di mayataday kadakuada), isu nga agkammatalekda ngarud kadatayo a nabakunaan ta makatulongtayo met a mangpaginad iti panagwaras ti sakit. Iti daytoy a tiempo ti pandemia wenno angol a COVID-19, agtultuloy ti kinapateg ti panagpabakuna. Ipagpaganetget ti WHO (World Health Organization) kadagiti amin a pagilian a siguraduenda nga agtultuloy koma ti panagbakuna ken serbisio iti salun-at iti laksid dagiti parikut nga ipapaay ti COVID-19. (Iti sumaruno: Kasano a salakniban ti bakuna ti maysa a tao ken ti komunidad?) nag-noche buenada, napanen naturog da Angkel Polding ken Anti Laling. Narnekanda itan iti turog. Agalas kuatron iti parbangon. “Kitam’ man no ania daydiay,” kinuna ni Nestor ken ni Richard. Nagsanaltek ni Richard. “Baka met ni angkel,” kinunana. Ni Manong Boyet ti kayatna a sawen. Napan met ngamin ni Manong Boyet iti yan da Manang Rosa. Sigurado a naginumda ken Manong Ador. Kuna ngamin ni Aubrey nga adda bitbit ni Manong Boyet a Fundador. Nagtuno met ni Manong Ador iti tilapia ken bangus. Nagsakuntip ni Nestor a nangpabaribar ken ni Richard. Nagdusngi ni Richard. Timmakder ket kinermanna sa sinaluduanna ni Nestor. Nagkatawa da Sabut ken Shane. Kimmitada ken ni Aubrey. Naturay ni Nestor kadagiti dadduma ngem saan ken ni Aubrey. Rummuar koman ni Richard tapno mapanna kitaen ti tataulan ni Tyson idi kellaat a nagparang ni Menang. Agtartaray daytoy. Nagkamang iti kosinami. Simmeksek iti nagbaetan ti labba ken sako a nagyanan ti uging. Ti labba ti pagikabkabilan ni inang iti namaga nga ambuligan. Nayon a pagsungrod daytoy ta sagpaminsan la nga aramatenmi ti degasul a paglutuan. Nangina met ngamin. Napia ti ambuligan kada ruting ta libre. “Sus, ni Menang gayam!” naggiddankami ken Shane a nagkuna. “Aso ken pusada a pudno,” kuna met dagiti dadduma. Ngem nagiissiagkami idi adda nanakraang iti yan ti balay ni Tyson. Nagtalangkiawkami amin. Gumgumluong latta ti taul ni Tyson. Nakaul-ulimek met ni Menang iti simpokanna. Idi agangay, aglaoken ti ngernger ken taul ni Tyson. Kasla makasuron unay. Dinardaras ni Richard ti rimmuar. Ngem no kasano ti kapartakna a rimmuar, kasta met laeng ti kapartakna a nagsubli. Intupak ni Richard ti bagina iti sopami. Idi kuan, imlek. Kasla kelkelen nga uken nga aguyek ti katawana. Dimi ammo ti katkatawaanna ngem makakatawakami met amin. Makaluyos ti panagkatawana. Naburburtiaanak. Nadlaw sa da Nestor ken Sabut. Kinermak ida sa insungok ti ridaw. Dinardarasda ti rimmuar tapno mapanda kitaen ti pagkatkatawaan la unay ni Richard a tataulan met ni Tyson. Ket gapu ta magagaranak met la unay, sinurotkon ida. Nakitak ni Nestor a kasla naitugkel iti nagtakderanna idinto a ni Richard, uray la a taptapayaenna ti tianna iti napalalo nga ellekna. (Maituloyto)

Images:

© PressReader. All rights reserved.