Publication:

Bannawag - 2021-11-16

Data:

Iliw iti Nagtaudan a Daga Jefferson A. Apolonio

CONTENTS

Sarita ni JEFFERSON A. APOLONIO

2 Iliw iti Nagtaudan a Daga Jefferson A. Apolonio AGIPABPABUREK ni Tata Tante iti pagkapena iti electric kettle idi maisalat ti imatangna iti oriole a limmabas iti bakrang ti tawa a batog ti dining table sa nagbatay iti kairutna nga agdakkel ken agrusrusingen dagiti bulongna a dogwood tree iti sibay ti kosina. Immasideg iti tawa ket tinannawaganna ti nagdissuan ti tumatayab. Agsublidan, nayesngawna. Adu dagiti atap a billit iti yanda ta addada iti cul de sac ket kakaykaywan iti likud ti solar ti balay ni Tilde nga anakna. Agturong koman ni Tata Tante iti closet iti laundry room tapno mapan mangala iti bukbukel a kanen dagiti billit idi aglitak ti pagpaburekan iti danum a mangipasimudaag a napudoten ti pagkapena. Nagpusipos. Templaanna nga umuna ti tasana sakbay a mapanna ikkan iti kanen dagiti tumatayab tapno amano a pagbabaawan bassit ti kape. Linukatan ni Tata Tante ti sliding door a kumamang iti deck idi mabirokanna ti pagpakan iti billit. Saanna a dagus a nasarakan ta ita man laengen a pakanenna dagiti atap a tumatayab. Idi sakbay ti lamiis , idi karubrubuat ti autumn, ti naudi a panangpakanna kadagiti billit ket naipakni ni Tilde ti supot a yan ti pagpakan iti kaunegan a paset ti closet. Nagsubli ni Tata Tante iti uneg ti balay idi malagipna nga awan ti bird feeder iti pakaibitbitinanna. Saanna pay nga agpayso a nairuar ta damo la ngarud a pakanenna dagiti tumatayab ita a tawen. Inserrekna ti panganan dagiti billit idi sakbay a magregreg dagiti kaudian a nagango a bulbulong idi fall—idi dandani la dinan maimengan ti lam-ek—tapno di in-inuten a paglatien ti lamiis ken kumotan ti niebe. Kasta a tinawen ti ar-aramidenna. Nangibukbok iti suet ken nagango a bukel ti sunflower iti bird feeder. Kinargaanna pay iti danum ti paginuman dagiti billit. Apagbiit laeng ni Tata Tante iti ruar ngem nariknana ti kimmeddel a lamiis. Nupay rumtaben dagiti lawn grass ken agrusingen dagiti kayo iti aglawlaw, ken nagsulboden dagiti bulong dagiti daffodils a naintar iti akinlaud nga ampir ti bakud a kayo, kasungsungad pay laeng ti spring isu a kumutukot pay laeng ti lamek. Makamisetaanen ti tiempo ngem agkiet pay laeng ti asino man a saan a natenneb ti kudilna iti apiras ti nalamiis nga angin. Binuya ni Tata Tante ti nagsinnublat a yaasideg ti northern cardinal ken carolina wren bayat ti in-inut a panagkapena iti lamisaan. Adda met immasideg nga oriole idi pimmanaw dagiti dua a tumatayab ngem kas iti dati, tumuktok para saan daytoy. Talaga a saanna a kakaanan, nagintek iti panunotna. Nakalagip ni Tata Tante. Immigup pay naminsan iti kape sakbay a timmakder. Linuktanna ti refrigerator ket binukibokna ti fruit drawer. Inruarna ti plastik a nakaisupotan dagiti orange. Nangpili iti dandanin agkuribetbet ti ukisna. Iniwana iti kagudua. Napanna impuesto daytoy iti bird feeder. Apaman a nakastrek iti uneg ti balay, addan napan nga oriole. Kayatanna la unay, nayesngaw ni Tata Tante. Idi kanikatlo a tawen a naammuanna a paggugusto ti oriole ti orange. Ni Joshua nga apokona nga agtawen iti 12 ti nakaammuanna. Napaliiwna ti kinakusim ti oriole kadagiti bukbukel nga ipakpakanna kadagiti billit. Kadagupan dagiti tumatayab nga immas-asidegen iti arubayanda, daytoy laeng a billit ti mapilpilit ti panagtuktokna iti maidiaya a makan. Daytoy man laeng orange a billit ti napili, kinunkunana idi. Saan laeng a ti kinakusim ti tumatayab ti naipaliiwna, kabesadona payen ti maris ti dutdot daytoy: dumapo a nangisit ti ulo ken bukot, nagergeran iti puraw ti nangisit a payak, ken kiaw nga orange ti barukong ken bagina. “Wats da neym op dat berd, apok? Ammom kadi?” kinunana idi ken ni Joshua. Impatuldona ti billit a nakabatay idi iti dogwood a kayo. “The orange one? Oh, Baltimore Oriole, lolo,” insungbat idi ni Joshua. “That’s the state bird of Maryland. It’s pretty, isn’t? Do you know that our baseball team in Maryland in Major League Baseball was named after that bird? And do you know who’s the most famous Oriole of all-time? Cal Ripken, Jr. He never missed a game for over 16 years! Imagine that? Sixteen years, lolo! He played 2,632 consecutive games. They call him The Iron Man.” “Wats da neym, apok?” inulitna idi a dinamag ta tinarattat metten ti ubing. Kasta ti apokona, natarabit no makarugi. Nadayaw pay. Aktibo ken nalaing iti sports. “Ammona ti ibagbagana dayta nga ubing, tatang,” kinuna idi ni Tilde. Idi awan pay ti COVID-19, kuykuyogenda ken Tilde ni Joshua a mapan makiay-ay-ayam iti basketball ken flag football iti nadumaduma a lugar. Kastoy ditoy Amerika, ubbingda pay laeng ngem matennebdan iti sports. “Baltimore Oriole, lolo. You can call it oriole. But, there are many types of orioles. So, to be specific, it’s Baltimore oriole... By the way, do you know that oriole loves orange?” “Oryol lab orens bikos its kolor is orens,” inyangawna idi nga iyisem. “I don’t think so, lolo,” kinuna met idi a dagus ni Joshua. “It’s probably just a coincidence. Or, maybe, you’re right. You’ve got a point.” Ammo ni Tata Tante dayta Baltimore. Kabesadonan a balikas idi pay. Lugar dayta. Idi damdamona pay laeng ditoy Amerika siam a tawenen ti napalabas, malaksid iti Washington, D.C., idiay Baltimore ti immuna a nangipasiaran ni Tilde kenkuana. Impan ti anakna idiay Inner Harbor ken Baltimore Aquarium. Dina malipatan a nagpalpallailangda a kaduada ni Joshua iti abay ti harbor ken binuybuyada iti nalitnaw ken napuskol a sarming dagiti aglalangoy a dolphin, yo, pagi, sea turtle ken nadumaduma a klase ti ikan iti nalawa nga aquarium. Ngem saanna a malagip ti Oriole Park at Camden Yards nupay dinakamat idi ti anakna idi malabsanda ti ballpark ti Baltimore Orioles iti panagturongda iti public parking ti Inner Harbor. Dayta ti pagay-ay-ayamanda iti baseball ditoy Baltimore, tatang, kinuna idi ni Tilde. Intudo daytoy ti pasdek. No agessem koma iti baseball, naammuanna koma a ti oriole ti nangalaanda iti nagan ti baseball team iti Baltimore. Ngem saan nga agessem iti sports. Dagiti ketdi Filipino a pelikula, variety shows, ken teleserye ti nasigo a buybuyaenna ta inyalaan ni Tilde iti Filipino Channel. Dagitoy a mabuya ti mangan-andingay kenkuana iti uneg ti balay no awan kaduana. Malemen, wenno no dadduma rabiin, no sumangpet ni Tilde manipud iti trabahona idinto a kalpasan iti alas tres met a makalarga iti eskuela ni Joshua idi adda pay laeng serrek ti ubing iti pagadalan. Ngem kanayon itan a kadua ni Tata Tante ti apokona ditoy balay ta iti Online Learning nga agad-adalen ti ubing gapu iti COVID-19. Idi innem pay laeng ti tawen ni Joshua agingga itay nabiit, trabahona ti mapan mangitulod ken mangala iti daytoy dita Woodfield Elementary School. Nakurang bassit a maysa a milia ti kaadayona manipud ditoy agingga iti dati a pagadalan ti apokona. Napintas a pagwatwatanna: dandani dua a milia agapan ken agsubli ken, no kasta a napintas ti panawen, ilaylayonna pay ti agpagpagna kalpasan a maitulodna ni Joshua. Lima nga aldaw dayta nga ehersisiona malaksid no awan ti klase ti apokona wenno no agsakit daytoy. Ngem idi dayta. Nagbaliwen ti kasasaad ti biag. Iti kaaddana a mapuppupok iti uneg ti balay gapu iti coronavirus disease, ken iti idadateng ti winter a dinan kabaelan ti agbayag iti ruar, nagsubli ti ukrit daydi pannakaikawa a nariknana idi damdamona pay laeng ditoy Amerika. “Awan ti di nagpasar iti kasta a rikna, pari,” kinuna idi ni Tata Inso, ti kataebna a kaunaan a naam-ammona nga Ilokano ditoy Estados Unidos. “Naglasattayo amin iti kasta. Uray siak idi damo, kayatko a dagus ti agawiden uray no diak pay nabulanan ditoy. Aglalo ket winter idi sumangpetak. Anian a lamiisna. Diak idi maibturan.” Naisip ni Tata Tante nga ad-addanton a dumuko ti iliw ken ilana iti kabsat ni Tilde ken ti pamilia daytoy nga adda idiay Filipinas inton malpas ti COVID-19. Addan iti middle school ni Joshua, nangrugi itoy a tawen. Saanton a kasapulan daytoy ti mangitulod ken mangala iti eskuelana ta agluganton iti school bus. Kas kuna ni Tilde, sumurokkumurang a tallo a milia ti kaadayo ti Marvin Baker Middle School a pagbasaan ti apokona manipud ditoy taengda. Saan a pagpagnaen ti maysa nga ubing a mapan ageskuela ti kasta a kaadayo. Ad-addanto a makulongen iti uneg ti balay, malaksid no ruamennanto ti mapan agwatwat. Ngem lumakayen... Iti kalgaw, adda met mulmulaan ni Tata Tante a bassit

Images:

© PressReader. All rights reserved.