Publication:

Bannawag - 2021-11-16

Data:

Asino ti Akinkukua iti Puro?

CONTENTS

Ni RTC Judge JOVEN F. COSTALES (Ret.)

4 Saludsodem ken ni Apo Hues SALUDSOD: Asideg iti karayan ti balaymi. Tunggal aglayus, matepteppangan ti daga a nangipatakderak iti balaymi. Sakbay a namimpinsan a kinnan ti karayan ti dagami, immakarkamin iti limtuad a puro iti karayan a karait ‘toy dagami a kinnan ti karayan. Kayatko a sawen nga asideg met laeng iti dati a yan ti balaymi. Saan met a nalawa ti puro; umdas laeng a nangyakarak iti balaymi; adda met pagtaraknanmi iti kalding ken sangkabassit a pagmulaanmi. Pagsayaatanna ditoy ta uray agdinakkel ti karayan, saankami a malayus ken kangrunaanna, saanen a mateppang. Ti laeng pagdaksanna ta itay nabiit, immay ni Apo Kapitan. Kunana a masapul a pumanawkami iti daytoy a lugar ta kukua ti gobierno. No saanak kano a pumanaw, idarumnak. Inrasonko met a nabayagkamin nga agnanaed ditoy ken maysa pay, karait ti daga a kinnan ti karayan ti puro a pagnanaedanmi. Ania itan ti aramidek, Apo Hues? Adda kadi kalintegan ni Apo Kapitan a mangpapanaw kadakami?--Anacleto SUNGBAT: Nabayag met gayamen nga agnanaedkayo dita ket nakakaskasdaaw man ta ita laeng a ririennakayo ni Apo Kapitan. Ngem nabayag man wenno nabiitkayo pay dita, maibatay iti Artikulo 465 ti Kodigo Sibil (Civil Code of the Philippines), no adda puro (island) a maporma a ti gapuna, isu ti panangkaan ti danum iti daga iti asidegna, ‘diay akinkukua iti nasao a daga a kinnan ti karayan, adda karbengan a mangtagikua iti dayta a puro. No dakkel ti puro, agguduada iti akinkukua iti naapektaran a kasumbangirna a lote. Wen, nalawag nga adda kalinteganyo iti immalisanyo a lugar ta karait ti puro ti dagayo a kinnan ti karayan. Isu daytoy ‘tay kunada iti linteg nga “accession.” Dispensaremon ni Apo Kapitan ta dina ammo ti paglintegan. No mayuli daytoy iti korte, saan a patgan ti korte ti pannakapatalawyo iti puro ta adda kalinteganyo a mangtagikua iti daytoy, kas maibatay iti linteg.—O a vegetable garden iti likud ti balay ti anakna. Kamatis, paria, tarong, karabasa, ken sili-taban dagiti naynay nga imulmulana. Ngem saan nga umanay dagiti aktibidadna tapno malipatanna ti iliwna idiay Filipinas. Awan ti lugar a kas iti timmubuan a kunada. Uray koma no mabalin ti agmula iti entero a tawen, ngem saan met gapu iti lamiis iti winter. Apagbiit laeng ti kalgaw, ket ngarud apagbiit laeng met a pannakaray-aw ti mariknana. Saan a maigawid ti iliw iti nakayanakan a daga. Lumned-tumpaw a rikna ti pannakalagipna idiay Ilokos: mailiwliwagna ita, inton sumuno a bulan mailiw manen. ‘Imbag pay dagiti billit ta awan sawsawirda iti tangatang; nawayada nga agtayab iti papananda, ken saanda a parikut ti bayrus, simnek iti panunot ni Tata Tante. Ket nalagipna ti pannakaburburtiana no pappapanan dagiti tumatayab tunggal winter. Kas iti panangpalpaliiwna iti pannangan dagiti billit, nadlawna nga agpukaw dagitoy no sumungaden ti lamiis sa agsublida met laeng no umayen ti spring. “Paglemmengan met ngata dagiti billit no nalamiisen ti panawen?” nakunana ken ni Tilde iti maysa nga aldaw ti autumn a kairuten dagiti nagango ken immamarilio a bulbulong iti agregreg manipud kadagiti sanga. “Awan makitak kadakuada iti winter.” “Mapanda agpaing idiay Florida, tatang. Isu ti kunada. Mapanda agyan iti napudot a disso, sa agsublida iti spring.” “Ay, kasta! Apay napudot idiay Florida?” “Saan met no winter. Mariknada met ti lamiis idiay. Ngem ti pagsayaatanna, uray naingpis lat’ imengda, mabalinen kadakuada, malaksid ngata kadagiti managlamlamiis. Saan a kas kadatayo ditoy Washington, D.C. area a masapul nga agdiakettayo.” idi.“’Imbagda pay,” adda apal a simngaw kadagiti bibigna “Ngem nakaro ti pudotna idiay Florida no kalgaw, tatang. Napalalo! No pintas ti klima met laeng ti birbirokek, kaykayatko idiay Hawaii. Kasla Filipinas. Wenno awan dumana.” “Isu ti madamdamag idi idiay Ilokos. Nagsayaat ket ngatan ti agmula’t nateng idiay. Ngem dina mapada ‘diay Filipinas.” Nautob a dagus idi ni Tilde ti biddutna. Pannakailawlaw-anna a nakadakamat iti Filipinas. Ket pinadas daytoy nga inyaw-awan ti immagsep a sentimiento iti rikna ti amana: “Adda latta met gasat ti tunggal tao, tatang... Ala, bay-am ta ipasiarkanto idiay Florida tapno ammom met ti panarsaritaam iti awawaganda iti Sunshine State.” Manipud idi, saanen a maliwayan nga ipasiar ni Tilde ni Tata Tante tunggal kalgaw. Isu a nabaddekanen ti lakay ti New York City, Virginia Beach, Las Vegas, Atlantic City, Ocean City, Orlando, Miami, Key West, Chicago, San Francisco, Los Angeles, ken nakitanan ti Grand Canyon, Hoover Dam, Golden Gate Bridge, Hollywood Sign, Statue of Liberty, Niagara Falls, ken uray ti Yellowstone National Park idiay Wyoming ken ti NASA idiay Port Canaveral. Pangay-ayo ni Tilde ti panagpaspasiarda ta ammona ti iliw ti amana idiay Filipinas. “Ammok a nagasatak, nakkong, ngem mailiwak man idiay Filipinas,” kinuna ni Tata Tante idi, tallo a tawenen ti napalabas, ta simnek lattan kenkuana ti napalalo nga iliwna idiay Ilokos. Kasta ti kinunana ta imbatad ni

Images:

© PressReader. All rights reserved.